|
Velen hebben er weleens van gehoord, maar wie weet wat het precies is?
De hippe term ‘Freestyle’ blijkt bij navragen veel verschillende associaties op
te roepen.
De één denkt direct aan zwaaiend met een touwtje achter je paard aan
hollen, bij de ander gaan de nekharen overeind staan omdat hij denkt dat je dan
moet ‘fluisteren’ met je paard, en een derde vraagt zich af of Freestyle
betekent dat je bitloos, zweeploos en sporenloos op je paard moet rijden.
Deze vooroordelen laten zien dat er veel
gebeurt op trainingsgebied, maar ook dat er blijkbaar geen helderheid is over de
verschillende stromingen, trainers en termen. Tijd dus voor een heldere uitleg:
wat is het Freestyle Systeem en wat kun je ermee?
Grondlegger
Emiel Voest is de grondlegger van het Freestyle
systeem en ontwikkelde hiermee een eigen trainingsmethode voor paard en mens.
Hij volgde een traditionele instructeursopleiding. Uit onvrede met de ‘harde’
aanpak in de training van paarden heeft Emiel zich meer verdiept in het wezen
paard.
In de afgelopen vijftien jaar is de trainingsmethode uitgegroeid tot het huidige
Freestyle-systeem. Een systeem dat elke paardeneigenaar, trainer of ruiter extra
mogelijkheden verschaft om paarden te trainen met behoud van de welzijnsnormen
voor paarden.
Wat is Freestyle
Het Freestyle systeem is een trainingsmethode die zich richt op het trainen van
paarden en hun eigenaren. Het is een totaal systeem waarin het welzijn van het
paard het uitgangspunt vormt.
Het Freestyle Systeem houdt zich bezig met alle aspecten van paarden; paarden
houden, voeding, medische behandeling, huisvesting en educatie.
Gedrag en karakter spelen in de training van een paard een grote rol.
De Freestyle Training wordt gebruikt voor verschillende doelen, zoals het
opleiden van jonge paarden, het oplossen van probleemgedrag en als
ondersteunende training voor het (dressuurmatig) rijden.
Het Freestyle systeem is gebaseerd op wederzijds begrip en vertrouwen.
Begrip voor het paard als zijnde kuddedier, vluchtdier en prooidier en zijn
behoeftes en reacties op zijn omgeving.
Vertrouwen door het paard altijd dingen te vragen die hij snapt en aankan zonder
daarbij in gevaar te komen.
Trainingsvormen
Het Freestyle systeem kent 3 trainingsvormen:
1. Loswerken
2. Grondwerk
3. Dubbele Lange Lijnen
Deze 3 trainingsvormen staan in dienst van
het uiteindelijke doel: Rijden.
Deze trainingsvormen worden doorlopen in deze volgorde omdat elke trainingsvorm
voortborduurt op de technieken van de vorige.
Op die manier sla je geen stappen over en ga je pas verder wanneer je paard de
aangeleerder technieken beheerst en deze bevestigd zijn. Zo kun je altijd op de
vorige stap terugvallen als een volgende stap niet goed gaat. De kans dat je je
paard een opdracht geeft die hij niet begrijpt wordt, door het op volgorde
aanbieden van de technieken, ook een stuk kleiner.
1. Loswerken
Loswerken is het werken met een loslopend paard in een
afgesloten ruimte van 15 x 15 meter.
Omdat het paard losloopt en vrij is om te reageren op zijn eigen manier, kunnen
wij het paard observeren en op die manier informatie verkrijgen over de aard en
het karakter van het dier.
Vervolgens gaan we zelf met het paard in de loswerkbak aan het werk.
Het doel van loswerken is enerzijds het bepalen van dominantieverhouding en
leiderschap, anderzijds is het doel controle krijgen over richting en tempo van
het paard.
Feitelijk is dat ook wat je wilt als je erop zit; controle over de richting en
snelheid van je paard. Tijdens het loswerken werk je op basis van lichaamstaal.
Door je lichaamstaal (positie, beweging, houding) bewust en effectief te
gebruiken leer je controle te krijgen over de richting en het tempo van het
paard, zonder gebruik te maken van fysiek contact. Ook het paard zal zich in het
loswerken ontwikkelen, door zich af te stemmen op de trainer en het leren
begrijpen van de hulpen. Door linksom en rechtsom op de cirkel te werken zal het
paard zich ook enigszins lateraal ontwikkelen (stelling/buiging)
2. Grondwerk
Onder grondwerk verstaan we het werken met een paard
vanaf de grond met een touwhalster en een lijn (leadrope). De technieken die je
bij het loswerken gebruikt (lichaamstaal) komen in het grondwerk weer terug; de
positie waar je staat, de bewegingen die je maakt en je houding zijn ook hier
belangrijk.
De opdrachten die we het paard geven, geven we in het grondwerk door middel van
druk op de leadrope/het touwhalster.
In het grondwerk staat het systeem ‘wijken voor druk’ centraal.
Wij willen graag dat het paard ‘wijkt voor druk’. Dat wil je zowel op de grond
(je paard moet meelopen bij druk op het halster) als rijdend (jij geeft been en
je paard moet voorwaarts).
Zowel het paard als de trainer leert door grondwerkoefeningen hoeveel druk/hulp
het paard nodig heeft om ervoor te wijken.
Je leert in het grondwerk hoe je de goede reactie van het paard moet belonen en
hoe je de druk/hulp af kunt bouwen tot een minimaal niveau.
Op die manier gaat je paard steeds beter reageren op steeds subtielere hulpen.
En is dat niet precies wat we met rijden ook willen?
Naast het aanleren van het systeem ‘wijken
voor druk’ wordt het grondwerk ook gebruikt om bijvoorbeeld een (jong) paard te
laten wennen aan de hulpen, gewenning aan materiaal, gehoorzaamheidstraining,
vergroten van het vertrouwen, gymnasticeren van het paardenlijf en als
voorbereiding op de Dubbele Lange Lijnen.Grondwerk kun je doen in de bak, als
dat goed gaat kun je eens een hindernisparcours bouwen of, nog moeilijker,
buiten op straat oefenen!
3. Dubbele Lange Lijnen
Het werken aan de Dubbele Lange Lijnen vormt de brug
tussen het werken vanaf de grond en het rijden.
Het is in de Freestyle training voor het eerst dat we actief gaan werken aan de
lichamelijke houding van het paard. We zijn bezig met rijtypische begrippen
zoals: teugelvoering, buiging, stelling, horizontale/verticale balans, nageven
en aanleuning.
Bij de Dubbele Lange Lijnen werken we vanuit
twee verschillende posities:
1. De centrumpositie – in het midden van de
cirkel die het paard loopt.
2. De menpositie – achter het paard.
Het werken aan de Dubbele Lange Lijnen is erg leuk om te doen en een fijn
trainingsonderdeel om je paard te trainen in rechtrichten, nageeflijkheid,
balans en evenwicht.
Het werken aan de DLL is voor jonge, niet ingereden paarden ook een goede
voorbereiding op het sturen, stoppen en in balans bewegen voordat er een ruiter
op zit.
Ook voor paarden met fysieke problemen,
kleine ponies of oudere paarden waar niet meer op gereden kan worden, is het
werken aan de Dubbele Lange Lijnen een goede en leuke manier om ze toch in
beweging te houden!
Het werken aan de DLL is erg leuk en nuttig om te doen, maar zeker niet
makkelijk.
Als trainer ben je met 14 meter touw bezig wat je paard om zijn lijf heeft
hangen. Het is belangrijk dat je paard begrijpt wat je van hem wilt en dat hij
uiteraard niet in paniek raakt van alle toestanden om zijn lijf.
Dat kan alleen maar als je paard door het loswerken en grondwerk een goede basis
heeft gekregen en voorbereid is voordat je aan de DLL begint.
Het paard laten wennen aan de DLL vereist
kennis en geduld. Het is belangrijk dat je ervaren genoeg bent of goede
begeleiding zoekt.
Loswerken en grondwerkoefeningen zijn de basis van het werken aan de DLL, het is
daarom belangrijk dat je het loswerken en de voorbereidende grondwerkoefeningen
beheerst voordat je aan de DLL begint.
Basisrijsyteem – training van de ruiter
Bij het onderdeel rijden heb je altijd te maken met
twee verschillende facetten; de training van het paard en de training van de
ruiter.
In het Freestyle Systeem werken we tijdens het onderdeel ‘rijden’ vooral aan
de communicatie tussen ruiter en paard.
De principes uit de eerdere onderdelen loswerken, grondwerk en Dubbele Lange
Lijnen komen in je rijden weer terug.
In het loswerken heb je geleerd gebruik te
maken van je lichaamstaal en mee te bewegen in het ritme van je paard, in het
grondwerk heb je gewerkt aan wijken voor (lichte) druk en bij de DLL heb je
handigheid gekregen in teugelvoering.
In het basisrijsysteem is veel aandacht voor het effectief gebruiken van je
lichaam en je lichaamstaal. We werken aan houding, zit, balans, gevoel,
meebewegen, ritme etcetera.
We gebruiken daar verschillende oefeningen voor.
Zo kun je bijvoorbeeld, om aan je eigen
balans te werken, eens op een barebackpad rijden in plaats van met een zadel. De
barebackpad dwingt je balans te houden en je onafhankelijke zit te trainen. Ook
kun je eens rijden zonder bit, zweep en sporen. Dat geeft je de gelegenheid om
vanuit je zit met je paard te communiceren en je zult merken dat je minder
hulpmiddelen nodig hebt dan je denkt.
Het rijden zonder bit, zweep en zadel is
puur ter training van de ruiter en het is zeker niet de bedoeling om altijd met
deze optoming te rijden.
De technieken die je leert en de balans die je verkrijgt door af en toe op deze
manier te rijden kun je later goed gebruiken binnen je eigen discipline met je
normale optoming.
Basisrijsysteem – training van het paard
Vanuit het trainen van de ruiter komen we automatisch
terecht bij het trainen van het paard.
Natuurlijk is de uiteindelijke vorm voor een groot deel afhankelijk van de door
jou gekozen discipline. Maar of je nu springt, dressuur rijdt, western rijdt of
recreatief bezig bent, voor elke discipline geldt dat het paard getraind moet
worden op gehoorzaamheid, draagvermogen, rijtypische balans, kracht en
souplesse.
Aan deze basisvoorwaarden werkt het basisrijsysteem met verschillende
oefeningen.
Meer informatie
Spreekt het Freestyle Systeem je aan en wil je meer
informatie of een proefles, dan zijn er genoeg instructeurs die je op weg kunnen
helpen.
Kijk voor meer informatie en een lijst van instructeurs op
www.emielvoest.nl
Dit artikel is geschreven door Elke Wiss;
Freestyle trainer/instructeur en Centered Riding Instructor.
Voor meer informatie:
www.equus-libris.nl
| 
