Horsemanship zonder hufterigheid

Horsemanship zonder hufterigheid - Chris Irwin

Artikel Amazone 12
Februari/Maart 2007

Een samenvatting:

De kleine pony loopt opgewekt de roundpen in, besnuffelt wat drollen en kijkt naar de manegeles in de aangrenzende buitenbak. Dan wandelt hij terug naar waar de toeschouwers zitten en besnuffelt geïnteresseerd hun benen. De meesten ondergaan deze begroeting lachend, maar dan krijgt de pony onverwachts een tik tegen zijn borst. Verrast stapt hij achteruit. Chris Irwin draait zich aan de andere kant van het hek grijnzend om naar de eigenaresse, die verbaasd toekijkt: ‘Jouw pony stak net zijn middelvinger naar je op’.

(…)

‘Het zogenaamde Equus, de taal van het paard leren alleen is niet genoeg, en een alfamerrie of leidhengst willen worden slaat de plank al helemaal mis’, legt Chris uit.

(…)

‘Equus is niet meer dan het grote plaatje, het algehele concept. Liefde en vriendschap zijn de verfijningen daarvan. Als je paard een vier is in de hiërarchie, betekent dat dat jij een drie moet zijn. Je moet ervoor zorgen dat jij precies een rang hoger staat dan je paard, niet meer.

(…)

Daarvoor moet je leren een dominant, maar vriendelijk paard te worden. Het perfecte paard.

Subtiel

‘Het verschil tussen mensen en paarden is dat wij ook een lichaamstaal hebben, maar ons daar niet of nauwelijks bewust van zijn. Een paard is zich er altijd bewust van. Tekenen van respect en dominantie zijn daardoor heel subtiel, veel subtieler dan de meeste Natural Horsemanshiptrainers denken. Alles wat wij zeggen is: ‘kijk, hij likt zijn lippen, zijn oor wijst naar binnen en zijn hoofd gaat omlaag, het paar geeft zich over’. Ze zien niet wat het paard daarvoor en daarna allemaal aan signalen geeft, of wat hij te verduren krijgt tijdens het trainingsproces. Ze beseffen niet dat een paar al dominant kan zijn door de manier waarop hij op vijftig meter jouw lichaamsassen passeert. Ieder paard heeft deze assen in een kruis door zijn lichaam lopen; de ene lijn loopt van staart naar maantop, de ander van links naar rechts door de ribbenkast net achter het voorbeen. Als mens heb je volgens het paard die lichaamsassen ook, een die van links naar rechts door je bekken gaat en een die dwars door je navel van voor naar achteren loopt. Als je paard op tien meter afstand een van jouw lijnen doorkruist terwijl hij van je wegkijkt, zijn hoofd opgetild heeft, zijn schouder in jouw richting duwt of zijn romp naar je toe buigt, in plaats van met het hoofd laag en naar je toegebogen in een beleefd tempo je te passeren, geef hij je een duidelijke boodschap over zijn respect voor jou. Wij mensen hebben daar ook een specifieke vorm van lichaamstaal voor: onze middelvinger. Als je paard rustig naast je staat en van je wegkijkt, is hij al dominant bezig; hij vindt het eikeltje dat straks mogelijk uit de boom valt interessanter dan jou, zijn trainer. Dus reageer je daarop als ieder ander ranghoger paard zou doen: je bijt.
Je raakt met je middelvinger zijn ribben aan. Die heeft hij namelijk door weg te kijken tegen jou ingebogen, in jouw territorium. Je duwt niet, je raakt alleen aan. Als hij dat negeert, herhaal je het tot hij wel beleefd jouw richting in kijkt. Gaat hij ertegenin door naar voren weg te lopen, dan stuur je hem weg de roundpen in en laat je hem werken ook. Wat hij net heeft gedaan is namelijk een essentiële belediging: hij is een van jouw centrumlijnen overgestoken op een onbeleefde, van jou afgebogen manier. Loopt hij juist naar achteren dan beloon je hem, door met een buiging jouw focus van hem af te halen.’

Focus

‘Een van de vele fabels van de natural horsemanship is dat je focus is waar je naar kijkt. Maar zeg nou zelf, als je een buitenrit maakt, kijk je toch ook om je heen naar het landschap? Betekent dat dan dat zodra jij je hoofd opzij doet je paard van het ruiterpad de diepte instort? Nee. Dat instructeurs ons vertellen dat onze kijkrichting zo belangrijk is, komt alleen omdat er zo ontzettend weinig mensen zijn die geleerd hebben om hun hoofd los van hun bellybutton, hun navel en buik te bewegen. Want daar gaat het allemaal om: de focus van je bellybutton.
Die focus kan aan of uit staan. Als je rechtop staat met je schouders naar achteren, staat je focus aan, je wijst met je navel ergens naartoe.
Als je met een beetje gebogen rug, iets naar voren hangende schouders en een ingeknikt been staat, is je focus uit: je navel wijst nu naar binnen. Het is bijna een buiging zoals mensen vroeger maakten. Omdat weinig mensen dit verschil kennen en over met focus aan naartoe denderen, zijn veel mensen in de ogen van hun paarden bullebakken. Want geen enkel opgevoed paard zal ooit zijn focus op het hoofd van een ander paard richten. Dat is roofdierengedrag.

(…)

Het is heel makkelijk om te controleren hoe subtiel deze lichaamstaal werkt: als je rechtop met je navel op het hoofd van je paard gericht staat, tilt hij zijn hoofd op of draait hij het van je weg. Dat is geen desinteresse, maar een logisch gevolg van een fout die bij jou zit. Dat is een heel subtiel, maar duidelijk teken van zijn irritatie over jouw onbeleefde gedrag. Je moet dus niet alleen zelf veel meer beheersing over je lichaam krijgen om lichaamstaal te kunnen spreken, maar ook heel erg oplettend zijn naar de signalen van je paard; waar kijkt hij naar? Hoe passeert hij jouw lichaamsassen? Hoe buigt hij zijn ribben?
Een leider is altijd opmerkzamer en reageert vooruit. Je weet dat als er straks een paard langs komt, jouw paard van je weg zal willen kijken en dus vraag je hem nu alvast met een vingerwijzing naar zijn ribben om op te blijven letten op jou. Door steeds te reageren terwijl je paard ergens alleen nog maar aan dacht, ziet hij dat je een oplettend leider bent. En paarden respecteren dat.

...................................